ایران و کپی‌ رایت

روزانه ده‌ها عنوان کتاب از زبان‌های دیگر به فارسی ترجمه می‌شوند بدون اینکه صاحب اثر اطلاعی از آن داشته باشد یا در رادیو و تلویزیون موسیقی می‌شنویم که تشخیص می‌دهیم مال کدام گروه موسیقی یا متعلق به کدام فیلم است. یا فیلم‌های خارجی جدید و دوبله شده‌ای را می‌بینیم که به تازگی در دنیا روی پرده سینما بوده‌اند. چرا راه دور برویم، همین سیستم عاملی که دارید استفاده می‌کنید یا برنامه‌هایی که هر روز روی کامپیوترتان نصب می‌کنید نسخه کپی و قفل شکسته‌ای است که به قیمت گاهی یک دهم قیمت اصلی خریده‌اید. شاید هم رایگان دانلود کرده باشید. همه‌ی این محصولات بدون پرداخت هیچ حقی به پدیدآورنده در اختیار ما قرار می‌گیرند. حالا چطور سیل شکایت‌ها به ایران سرازیر نمی‌شود؟ دلیلش بسیار ساده است. ایران کنوانسیون حقوق مالکیت معنوی را امضا نکرده است و مشمول عواقب رعایت نکردن این حقوق نمی‌شود. اینکه از نظر اخلاقی چه فکر می‌کنید و یا موقعیت جغرافیایی شما باعث شده است که دسترسی به اصل محصولات را نداشته باشید، موضوعاتی است که می‌توانیم به آن فکر کنیم. 

 

این‌جا موضوعی که بسیار مهم است این است که حداقل کاری که از دستمان برمی‌آ‌ید ذکر منبع اصلی است. گاهی مانند مترجمان کتاب می‌شود به صورت دوستانه به نویسنده اطلاع داد که کتاب‌اش دارد به فارسی ترجمه می‌شود یا مثلا اسم سازنده موسیقی را در برنامه نام برد.

 

البته اینطور نیست که ایران به هیچ عنوان قانونی در این زمینه نداشته باشد. یک بار درسال ۱۳۴۸ «قانون حمایت از حقوق مؤلفان» در ایران تصویب شد و یک بار دیگر هم «قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی» در سال ۱۳۵۲. البته این قانون تنها شامل آثاری می‌شود که اولین بار در ایران منتشر شده باشند. بنابراین حتی اگر یک ایرانی اثری را برای اولین بار در خارج از ایران منتشر کرده باشد و بعدها در ایران کسی اثر را کپی کند، از نظر حقوقی پیگیری قانونی ممکن نیست. عمر قانون مالکیت معنوی طبق قوانین ایران سی سال پس از مرگ پدیدآورنده است. یا در مورد فیلم سینمایی، و نیز آثاری که متعلق به سازمان یا شخصیتی حقوقی است، سی سال بعد از اولین نمایش یا انتشار.

 

حتما بخوانید

چگونه لینک پروفایل خود در گوگل + را کوتاه و زیبا کنیم؟

این دو قانون همچنان در قوانین ایران موجود هستند اما به نظر می‌رسد که رعایت حقوق پدیدآورنده همچنان حتی توسط افراد یا سازمان‌های بزرگ به رسمیت شناخته نمی‌شود.

 

در مهرماه ۱۳۹۳ دولت روحانی از تصویب لایحه‌ای برای حمایت از حقوق مالکیت ادبی و هنری خبر داد. لایحه‌ای که گفته می‌شود اگر به تصویب مجلس برسد و تبدیل به قانون شود، قدمی مهم در حل مشکل کپی‌رایت در ایران خواهد بود. البته قبل از این هم قوانینی در ایران وجود داشته اما به دلیل نواقصی که داشته، صاحبان اثر نمی‌توانستند حقوق خودشان را پیگیری کنند. مواردی که این لایحه اصلاح کرده، از این قرار است:

 ۱- وضع مقررات ویژه در زمینه‌ی قراردادهای انتقال حقوق مادی.

 ۲- تصریح برای حمایت از آثار جمعی، شفاهی، آثار بی‌نام و با نام مستعار

 ۳- ضمانت اجرایی مدنی و کیفری مناسب برای برخورد با نقض‌کنندگان این حقوق

 ۴- اضافه کردن آثاری که برای اولین بار خارج از ایران منتشر شده‌اند به آثاری که حقوق‌شان باید در ایران رعایت شود.

 ۵- آثار جدیدی که در نتیجه‌ی فناوری‌های جدید ایجاد می‌شوند، مثل کتاب‌های الکترونیک، مورد حمایت واقع شوند.

 ۶- منطبق کردن قوانین و مقررات ایران با کنوانسیون‌ها و موافقتنامه‌های بین‌المللی مثل: حق اجاره، حق در دسترس عموم قراردادن اثر، حق پخش رادیو- تلویزیونی اثر، ارسال عمومی اثر به هر طریق، اجرا و نمایش عمومی اثر.

0 پاسخ

ارسال یک پاسخ

می خواهید در گفتگو ها شرکت کنید؟
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *